Ken je dat, zo’n meeting die voelt als een groepschat met het geluid aan? We ergeren ons dan nogal snel aan het gedrag van anderen. Iemand die teveel spreekt. Een ander die te weinig betrokken is. Een derde die altijd naast de kwestie reageert.
In realiteit gaat het meestal niet om een gedragsprobleem, maar om een structuurprobleem. De aanpak bestaat dan niet uit feedback en coaching, wel uit een beter vergaderontwerp.
Niet elk brein functioneert immers op hetzelfde ritme, zoekt dezelfde prikkelbalans, of denkt in dezelfde richting. Toch ontwerpen we onze vergaderingen vaak alsof iedereen op dezelfde manier denkt, luistert, spreekt en beslist.
Met BREINwijs kijken we niet naar “moeilijk gedrag”, maar naar ontwerpkeuzes die ruimte geven aan verschillende breinen — in vergaderingen, in projecten, in teams. Zo maak je van neurodiversiteit de norm.
De misvatting: het ligt aan gedrag
Wanneer een vergadering vastloopt, zoeken we de oorzaak bijna automatisch bij mensen.
- “Ze zijn niet betrokken.”
- “Hij luistert niet.”
- “Zij zegt nooit iets.”
We vergeten dat gedrag altijd ingebed is in een context — en dat context letterlijk vorm krijgt in de keuzes die we maken en de structuur die we creëren.
Teams die dat wél inzien, zoeken vaak naar hét vergadermodel: korter, staand, met of zonder agenda. Maar er is geen universele formule. Wat goed werkt bij het ene team, loopt faliekant mis bij het andere.
De sleutel ligt in keuzevrijheid binnen duidelijke kaders.
BREINwijs: neurodiversiteit voorbij de labels
Een goed ontwerp laat ruimte voor verschil — in prikkelverwerking, denkstijl, zelfsturing, communicatie en informatieverwerking — maar zorgt tegelijk voor herkenbare houvast.
Daarom biedt BREINwijs geen checklist of universeel draaiboek, maar vijf reflectiepunten die helpen om je overleg te ontwerpen op maat van verschillende breinen.
Balans: de kunst van afwisseling
Als we het hebben over de B van Balans, hebben we het over prikkelverwerking: hoe mensen omgaan met alle zintuiglijke prikkels die er de hele dag door op hen afkomen. We denken dan vaak aan overprikkeling, maar onderprikkeling is even goed een probleem.
Een vergadering is een oefening in prikkelbalans. Te veel chaos, en sommige breinen haken af; te veel voorspelbaarheid, en anderen dutten weg. Maar balans gaat niet over “rust” of “actie” op zich – het gaat over de afwisseling tussen beide.
Een duidelijke ruggengraat brengt rust: een herkenbare volgorde van start, inhoud, besluit en afronding. Binnen die structuur mag ruimte zitten om te bewegen – ook letterlijk.
In een brainstorm kan het bijvoorbeeld helpen om te starten met een korte stille openingsronde — iedereen noteert z’n eerste gedachten — gevolgd door duo-gesprekjes waarin ideeën verder rijpen. Daarna kan je mensen uitnodigen om zelf hun ideeën te oogsten op een flipchart, waardoor ze even van hun stoel komen. Tenslotte kan je terug rust brengen door even alle ideeën in groep te overlopen.
De afwisseling tussen stilte, beweging en gesprek maakt het geheel levendiger zonder te overprikkelen – zowel inhoudelijk als zintuiglijk.
Reflectiepunt: Hoe breng jij duidelijke structuur én bewegingsruimte in je agenda?
Met BREINwijs kijken we niet naar “moeilijk gedrag”,
wel naar ontwerpkeuzes die ruimte geven aan verschillende breinen.
Redeneren: twee hoofden weten meer dan één.
Waar erger jij je het meeste aan? Diegene die na 2 zinnen al klaar is om een beslissing te nemen? Of diegene die na 2u overleg nog wat bedenktijd vraagt?
De realiteit is: beide denkstrategieën hebben meerwaarde. Hoe je ze combineert in je vergadering, hangt af van het doel dat je voor ogen hebt, en kan verschillen per agendapunt. Door dat duidelijk te maken, haal je al veel spanning weg. En om ten volle gebruik te maken van de hive mind kan je vooraf informatie delen en feedback toelaten tot een paar dagen na de vergadering.
Hetzelfde geldt voor het denken vanuit het geheel, of het denken vanuit het detail: beiden kunnen relevant zijn, maar weet wat je waarvoor wil inzetten, en hoe je mensen aan boord houdt wanneer hun persoonlijke voorkeur niet matcht met wat jij verwacht in de vergadering.
Wanneer we verschillende denkstrategieën samen laten “spelen” zien we vaak dat het overleg vertraagt in het begin, maar tijd wint aan het einde — omdat besluiten beter doordacht zijn.
Reflectiepunt: Hoe bouw jij een denkvolgorde in die verheldert vóór ze laat oordelen?
Effectief: liever samen schakelen dan individueel volhouden.
Als we het hebben over de E van Effectief, hebben we het over zelfsturing, en dat is veel meer dan persoonlijke discipline. Zelfsturing gaat over het samenspel tussen energie, herstel, impulscontrole en concentratie, om maar een paar elementen te noemen. En als we het over een vergadering hebben, betekent dat het samenspel van al deze factoren voor elk van de deelnemers. Complex, dus.
Een vergadering die dat erkent, verwacht niet dat iedereen voortdurend gefocust blijft, maar zorgt dat deelnemers snel terug kunnen aanhaken wanneer hun aandacht even afdwaalt. Dat is een andere mindset dan “voorkomen dat iemand afgeleid raakt”. Niemand kan permanent scherp blijven.
Concreet betekent dit:
- Werk met duidelijke signaalmomenten (“we gaan naar het volgende punt”) zodat mensen cognitief kunnen herstarten.
- Gebruik een zichtbare structuur (vb agenda op het bord) als anker voor wie tijdelijk de draad kwijt is.
- Benoem wat nog openstaat, zodat mensen hun aandacht opnieuw kunnen richten.
Zo wordt zelfsturing een gedeelde vaardigheid: het team ondersteunt het individu, in plaats van het individu te corrigeren.
Reflectiepunt: Hoe ontwerp jij je overleg zodat mensen snel opnieuw kunnen aanhaken?
Wat we vaak zien als “moeilijk overleg” is zelden een persoonlijkheidsprobleem.
Het is een ontwerpprobleem. En ontwerp is maakbaar.
Interpersoonlijk – relatie vóór inhoud
Samenwerking is niet louter rationeel. Mensen verschillen niet enkel in communicatiestijl, maar ook in de behoefte aan verbondenheid. Sommige mensen gaan recht op het doel af; anderen hebben eerst contact nodig om zich veilig te voelen. Beide stijlen zijn waardevol, maar botsen wanneer er geen ruimte is om even te landen bij elkaar.
Een korte check-in helpt — niet over focus, maar over aanwezigheid. Eén zin per persoon, bijvoorbeeld: “Wat breng je vandaag mee?” of “Wat heb je nodig om er helemaal te zijn?” Dat is geen gezelligheid, maar relationele afstemming. Het zorgt ervoor dat mensen elkaar zien vóór ze elkaar beoordelen.
Reflectiepunt: Hoe borg jij relationele afstemming vóór je de inhoud induikt?
iNformatie – spelen met vormen
Niet elk brein verwerkt informatie op dezelfde manier. Sommigen denken in woorden, anderen in beelden. Sommigen verwerken beter wat ze horen, anderen wat ze zien. Ook cijfers en verhalen komen niet bij iedereen even makkelijk binnen.
Als je alle informatie in één kanaal giet — enkel gesproken, enkel tekst — verlies je automatisch een deel van je publiek. Daarom loont het om informatie multimodaal aan te bieden:
- een samenvatting vooraf in tekst én een visueel schema,
- tijdens de vergadering een visual die samen ontstaat (op flipchart, digitaal bord of gedeeld document),
- na afloop een mondelinge én visuele recap van de besluiten.
Zo’n ontwerp helpt niet alleen neurodivergente breinen, maar eigenlijk iedereen: verschillende vormen maken informatie robuuster en beter onthouden.
Reflectiepunt: Hoe maak jij je overleg multimodaal?
Wanneer alles samen komt
Een organisatie met twaalf teamleiders merkte dat hun maandelijkse overleg zwaar aanvoelde. Dezelfde drie mensen spraken het meest, discussies herhaalden zich en de groep verliet de vergadering vaak zonder helder besluit.
Tijdens een interne werksessie besloten ze één ding niet te doen: werken aan gedrag. Ze kozen om het overleg anders te ontwerpen, en maakten drie bewuste keuzes:
- Balans: Een vaste structuur met duidelijke tijdsblokken en tussenmomenten van beweging. Geen eindeloze ronde tafels, maar korte werksprints per thema.
- Redeneren: Eerst helder krijgen wat men bedoelt, pas daarna discussiëren. Eén van de teamleiders introduceerde het ritme “vragen – nadenken – bespreken”.
- Effectief: Op het bord stond een high-level agenda, met summiere besluiten waar die al genomen waren. Wie even was afgehaakt, kon op elk moment zien waar ze zaten.
Na drie sessies merkten ze iets subtiels maar wezenlijks: meer mensen brachten input in, het tempo was rustiger maar de besluiten steviger. En vooral: de energie na afloop was niet meer uitgeput, maar beschikbaar.
Toen ze zich afvroegen wat het verschil maakte, zei iemand: “We praten nog evenveel, maar het lijkt alsof we nu allemaal meedoen, in plaats van dat sommigen voorop lopen en anderen constant moeten bijbenen.”
Hoe kan je dit soort verandering meetbaar maken?
- Observeer hoe stevig onderbouwd de voorstellen zijn die op tafel gelegd worden
- Check of er ruimte is voor minderheidsperspectieven: komen alternatieve pistes voldoende aan bod vooraleer een besluit genomen wordt?
- Volg op hoe vaak besluiten later moeten worden herzien zonder dat externe omstandigheden veranderd zijn.
Wat niet helpt
Sommige gewoontes lijken neutraal, maar werken onbewust uitsluitingsmechanismen in de hand.
Drie herkenbare valkuilen:
- Onderwerpen last-minute toevoegen.
Dat verstoort prikkelbalans en voorbereiding. Rustige denkers komen blanco, snelle denkers nemen over. - Alles plenair doen.
Geen afwisseling in vorm of tempo: overprikkelt de één, onderprikkelt de ander. - Agenda’s zonder doel per punt.
Wie niet weet of iets bedoeld is om te informeren, te verkennen of te beslissen, raakt het spoor bijster.
Welke zie jij vaak opduiken? En zie je daar goede redenen voor, of is dat een mogelijk verbeterpunt voor jullie team?
Neuro-inclusie gaat over gedrag én over ontwerp
Wat in vergaderingen speelt, speelt overal waar mensen samenwerken. Een verschil in brein, tempo of communicatiestijl wordt pas een probleem wanneer het ontwerp geen ruimte biedt.
BREINwijs biedt daarvoor een kader met vijf dimensies: Balans, Redeneren, Effectief, Interpersoonlijk en iNformatie. Geen labels of types, maar brillen waardoor je gedrag en context anders leert zien.
En dat is meteen ook wat BREINwijs onderscheidt van klassieke benaderingen van neurodiversiteit. Het doet er niet toe waarom iemand meer verwerkingstijd nodig heeft — omdat die persoon autistisch is, ADHD heeft of “gewoon” een diepe denker is. Het punt is dat je het ontwerp kunt aanpassen zodat het verschil er mag zijn, zonder dat je eerst een etiket moet plakken.
Wie vertrekt van gedrag, eindigt bij frustratie (“waarom luisteren ze niet?”).
Wie vertrekt van ontwerp, ontdekt speelruimte: kleine aanpassingen met grote impact.
De kracht van BREINwijs ligt niet in regels of protocollen, maar in zien wat er gebeurt en bewust kiezen hoe je daarop ontwerpt. Dat vraagt nieuwsgierigheid, nuance en soms ook moed — maar het opent de deur naar samenwerking waarin verschillen niet gladgestreken, maar benut worden.
Wil je leren welke ontwerpkeuzes passen bij het neurodiverse profiel van jouw team? Schrijf je in voor één van onze webinars over Neurodiversiteit voorbij de labels. We introduceren de BREINwijs-methode en tonen je hoe die methode je blik op samenwerking verruimt. Meetings zijn slechts één toepassing. Wat je leert, werkt overal waar mensen met verschillende breinen samen betekenis willen creëren.
Muriel Van Gompel
Consultant neurodiversiteit & organisatieontwikkeling
Door haar jarenlange ervaring in leidinggevende functies kent Muriel de realiteit van het bedrijfsleven door en door. Die ervaring combineert ze met een uitgebreide kennis over (neuro)diversiteit én over specifieke neurotypes. In de begeleiding van teams en organisaties slaagt Muriel erin complexe thema’s toegankelijk en toepasbaar te maken. Haar aanpak combineert wetenschappelijke inzichten met praktijkervaring, en stelt haalbaarheid voorop.
Zij begeleidt zowel de Neurotalk! en de Neurodiscovery sessies, en doet dit in het Nederlands, het Frans, het Engels of een combinatie van de drie talen.
